vereniging Hendrick de Keyser

Bouwers in het verleden

Beeldsnijders en schrijnwerkers

Amsterdam - houtsnijwerk in de Gecroonde Raep (foto Reindert Groot)

Naast huistimmerlieden was er een groot aantal gespecialiseerde houtbewerkers actief in de afwerking van huizen, interieurs en meubelen. Hun werkzaamheden waren vastgelegd in de gildereglementen. Elk ambacht had een eigen meesterproef en alleen meesters mochten knechten in dienst nemen.

Zo waren er kistenmakers, hout- of stoeldraaiers en beeldsnijders. Huistimmerlieden mochten zich niet op hun werkterrein begeven. Deze ambachtslieden werkten met gezellen en leerlingen in kleine werkplaatsen. Hier stonden werkbanken en een groot aantal instrumenten waaronder beitels, messen, fijne zagen, boren, schaven, vijlen, raspen, hamers en tangen, veelal dezelfde instrumenten maar kleiner en fijner dan die van de huistimmerlieden.

Hoorn - Muntstraat 6 (foto Arjan Bronkhorst)

Een meester kistenmaker was een ambachtsman die kisten, meubels, lambriseringen en ander schrijnmakerswerk voor het interieur vervaardigde. ‘Stoeldrayers' maakten met behulp van draaibanken houten voorwerpen als stoelpoten, stijlen en balusters. De 16de en 17de-eeuwse ‘antycdrayers' werden zo genoemd naar de ‘antieke' vormentaal van de renaissance waarin ze werkten. Beeldsnijders specialiseerden zich in fijn ornamenteel snijwerk, vrij uit de hand. Ze waren goed op de hoogte van de laatste ornamenten. Met beeldsnijders worden soms ook beeldhouwers in zachte steen aangeduid. Hendrick de Keyser, de naamgever van onze Vereniging, werd in Utrecht bij zijn vader opgeleid als beeldsnijder en schrijnwerker, voordat hij zich toelegde op het werk als beeld- en steenhouwer.

Delft - Oude Delft 49 (foto Arjan Bronkhorst)

In de 18de eeuw werd nog steeds veel aandacht aan de interieurafwerking in hout besteed. De gildereglementen werden minder streng en allerlei ambachtslieden hielden zich bezig met gesneden decoraties aan schoorsteenmantels, spiegels, trapbalusters, kamerbetimmeringen deuren en portalen. De Vereniging heeft veel huizen waar het werk van deze beeldsnijders en schrijnwerkers te bewonderen valt.

Amsterdam - trappenhuis in Huis Van Brienen (foto Reindert Groot)