vereniging Hendrick de Keyser

Architectuur bekent kleur

Kleuronderzoek en restauratie

Vaak is de kleurafwerking van een huis in de loop der tijd ingrijpend gewijzigd. Als voorbereiding op een restauratie doet de Vereniging daarom kleuronderzoek. Dit begint meestal met een speurtocht in het archief. Schilderijen, prenten en foto's, zelfs al zijn ze zwart wit, kunnen informatie geven hoe een gevel of interieur er vroeger uitzag. Ook reisverslagen, bestekken en schildersrekeningen kunnen interessante gegevens bevatten. 

Middelburg - Gortstraat 30 - kleurtrapje op een deur

Bij technisch kleuronderzoek worden de historische afwerklagen op een gevel of in een interieur met een scalpelmesje voorzichtig blootgelegd. Het maken van deze kleurtrapjes en vensters, op goed gekozen plaatsen, is een nauwgezet werk dat veel informatie kan opleveren.

Groningen - Ossenmarkt 5 (foto Jitske Hagens)

De gegevens moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd want verf verkleurd in de loop der tijd, onder andere door zonlicht, interactie tussen de pigmenten en bindmiddelen en verwering. De schilder mengde in het verleden met de hand en kleurstoffen waren lang niet zo zuiver als de huidige synthetisch bereidde verven. Ook de techniek van de schilder, zijn kwaststreken, de dekking en de glansgraad van verf zijn vaak moeilijk op basis van een kleurtrapje vast te stellen.

Heiloo - Nijenburg - mengen van verf door de restauratieschilder in de Blauwe Kamer

Als onderdeel van het onderzoek kunnen verfmonsters worden genomen. In een laboratorium worden met een microscoop en met microchemische analysemethoden de pigmenten en bindmiddelen vastgesteld. Met de vaststelling van de pigmenten kunnen de afwerklagen grofweg gedateerd worden. Soms kan ook iets over de schildertechniek worden gezegd. Toch is het interpreteren van de onderzoeksresultaten niet altijd eenvoudig. Doel is om tot een gedegen kleuradvies te komen. Uiteindelijk is het resultaat een zo goed mogelijke benadering van de historische kleur.

Amsterdam - het tuinhuis van Huis Van Brienen (foto Wijnanda Deroo)