vereniging Hendrick de Keyser

Restauratie tip 5

'Doen': durf kleur toe te passen op en in oude gebouwen, maar doe dat weloverwogen

Vaak zal dit om (een bescheiden) kleuronderzoek vragen. De wit- en grijskleurige afwerkingslagen van gevels, hele villa's en interieurs zijn vaak een door de mode ingegeven keuze uit de 20ste eeuw. Historische gebouwen uit de middeleeuwen tot en met de 19de eeuw werden echter vaak gekenmerkt door een uitbundiger kleurgebruik in zowel interieur als exterieur, dus (exterieur) op: ramen, kozijnen, deuren, kroonlijsten, waterlijsten en dergelijke en soms ook hele gevelvlakken als deze gepleisterd waren.

Kleurtrapje

Eenvoudig kleuronderzoek bestaat uit het maken van een kleurtrapje, ook wel ‘stratigrafisch onderzoek' genoemd. Binnen een kleine strook worden met een scherp mesje (scalpel) vakjes verf van ca 1 á 3 cm² weggekrabd, van jong naar oud, waarbij er steeds één extra laagje wordt weg gehaald. Daarmee worden de opeenvolgende afwerklagen blootgelegd. Het is vervolgens zaak om de kleurige afwerklagen in de juiste relatie tot de architectuur te beoordelen.

Amsterdam - Huis Van Brienen

Let op! Als ramen en gevelhout helemaal kaal geschuurd lijken te zijn, zijn de historische kleuren vaak nog terug te vinden op onderdelen die niet snel slijten en op moeilijk bereikbare plekken, dus bijvoorbeeld op de kroonlijst hoog in de gevel of in de bovenhoeken van kozijnen of (in het interieur): achter de belegstukken van schuiframen. Dat waren de plekken waar de schilder lastiger bij kon komen en die vaak minder goed afgekrabd werden (in tegenstelling tot goed bereikbare plekken zoals onderdorpels van ramen).

Zandsteen geverfd in 'Bentheimer' kleur en rode bakstenen

Nog twee praktische tips in verband met verf:

  • Tip I: na het schilderwerk hebben verfblikken vaak een onleesbaar plakkertje/etiket. Bij het bewaren van halfvolle verfpotten met watervaste stift op de deksel of onderkant erop schrijven: kleurnummer, de ruimte waar de kleur is toegepast, datum/jaar van gebruik.

  • Tip II: pas op met Latex-verf (bevat plastic-achtige stoffen). Deze nooit aanbrengen op een kalkhoudende gestucte ondergrond waar kalkverf op zit (bijvoorbeeld op een historisch stucplafond!). Ook geen verf op oliebasis aanbrengen over kalkverven : deze zuigen zich ín de kalkverf en als u de Latex of olieverf wilt verwijderen dan trekt u ook de kalkhoudende stuclaag of kalkhoudende verflaag mee. Een goede schilder kan zo zien of er Latexverf of olieverf is toegepast of niet. Prima verf voor kalkhoudende ondergronden is de veegvaste muurverf (op kalkbasis) die bovendien ook nog erg goedkoop is.

 
Lees ook de andere restauratie tips >>